Trung tâm dữ liệu đã phát triển nhanh chóng trong những năm gần đây và thường xuyên được nhấn mạnh về tiềm năng việc làm mà nó mang lại dù không phải là việc làm công nghệ trực tiếp…
Trung tâm Dữ liệu AI đã tạo ra 4,7 việc làm tại Mỹ
Khi Tổng thống Donald Trump công bố dự án Stargate vào tháng 1, ông tuyên bố rằng cơ sở hạ tầng AI khổng lồ này – một liên doanh giữa OpenAI, Oracle và SoftBank – sẽ tạo ra “hơn 100.000 việc làm cho người Mỹ gần như ngay lập tức”.
Tuy nhiên, ít bằng chứng cho thấy tuyên bố của ông Trump là chính xác. Dù vậy, ông không phải là chính trị gia đầu tiên ca ngợi trung tâm dữ liệu như một nguồn tạo việc làm lớn. Ngành trung tâm dữ liệu đã phát triển nhanh chóng trong những năm gần đây, các thống đốc bang thường xuyên nhấn mạnh tiềm năng việc làm mà nó mang lại.
TRUNG TÂM DỮ LIỆU ĐÃ TẠO RA 4,7 TRIỆU VIỆC LÀM TẠI MỸ
Một nghiên cứu mới từ PwC ủng hộ những tuyên bố này, cho biết trung tâm dữ liệu đã đóng góp 4,7 triệu việc làm vào tổng số việc làm quốc gia tại Mỹ trong năm 2023, tăng 60% so với năm 2017. Sự bùng nổ này được thúc đẩy bởi điện toán đám mây và trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, phần lớn những việc làm này không phải là việc làm công nghệ trực tiếp. Các chuyên gia phát triển kinh tế lại chia rẽ về độ chính xác của nghiên cứu này, vốn được tài trợ bởi Data Center Coalition – một nhóm vận động hành lang của ngành trung tâm dữ liệu.
Các công ty công nghệ lớn như Amazon, Microsoft, Google và Meta đã chi ước tính 246 tỷ USD cho chi tiêu vốn trong năm qua, phần lớn dành cho mở rộng trung tâm dữ liệu. Dự kiến trong năm nay, con số này sẽ tăng lên 320 tỷ USD. Các quan chức chính quyền bang và địa phương thường xuyên quảng bá số lượng việc làm mà các dự án phát triển mới này sẽ mang lại.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy, sau khi hoàn thành, các trung tâm dữ liệu không cần nhiều nhân viên cố định, và các hợp đồng phát triển kinh tế mà họ ký để đổi lấy ưu đãi thuế thường phản ánh điều đó. Chẳng hạn, trong thông cáo báo chí công bố khoản đầu tư 10 tỷ USD mở rộng trung tâm dữ liệu của Amazon tại Ohio vào tháng 12, Thống đốc Mike DeWine cho biết dự án này sẽ hỗ trợ “hàng nghìn” việc làm. Nhưng tài liệu nộp cho Bộ Phát triển Ohio tiết lộ rằng Amazon chỉ cam kết tạo ra 1.058 việc làm mới và không vị trí nào được yêu cầu là công việc toàn thời gian hoặc có lương cố định.
ĐANG THỔI PHỒNG CON SỐ VIỆC LÀM?
Trong số 4,7 triệu việc làm được PwC ghi nhận, chỉ có 603.900 là việc làm trực tiếp liên quan đến trung tâm dữ liệu. Nghiên cứu này, do Data Center Coalition – nhóm vận động có các thành viên như Amazon, Microsoft, Google và Meta – ủy thác, chia việc làm thành ba loại.
Việc làm trực tiếp là các công việc toàn thời gian, bán thời gian hoặc tự kinh doanh liên quan đến hoạt động của trung tâm dữ liệu. Việc làm gián tiếp là các công việc trong chuỗi cung ứng phục vụ trung tâm dữ liệu. Còn việc làm phát sinh khác nữa là các công việc xuất hiện do chi tiêu tại khu vực nhờ sự hiện diện của trung tâm dữ liệu.
Trong cách nhìn truyền thống, trung tâm dữ liệu được đánh giá dựa trên quy mô, tốc độ xử lý và khả năng mở rộng. Càng nhiều máy chủ, càng nhiều tài nguyên, càng có lợi thế. Tuy nhiên, kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành này phải nhìn lại chính nền tảng của mình. Khi nhu cầu tính toán tăng vọt chưa từng có, một biến số tưởng như phụ trợ lại nổi lên chi phối toàn bộ cuộc chơi: điện năng. Và ở trung tâm của bài toán điện năng ấy chính là chip.
Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà ký quyết định phê duyệt Đề án “Xây dựng Trung tâm dữ liệu, quản lý, giám sát, xử lý vi phạm và điều hành giao thông giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050”.
Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư hạ tầng công nghệ số và trung tâm dữ liệu quy mô lớn tổ chức cuối tuần qua, dưới sự chứng kiến của lãnh đạo UBND TP.HCM cùng hơn 150 đại biểu, G42 và liên danh nhà đầu tư trong nước đã ký thỏa thuận khung hợp tác dài hạn nhằm phát triển hạ tầng trung tâm dữ liệu tại Việt Nam. Tổng quy mô vốn dự kiến lên tới 2 tỷ USD, phản ánh sức hấp dẫn ngày càng lớn của TP.HCM trong vai trò đầu mối hạ tầng số khu vực.
Trong làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo trên toàn cầu, một thực tế đang dần trở nên rõ ràng: trung tâm dữ liệu không chỉ là hạ tầng công nghệ, mà đã trở thành thị trường lớn nhất và quan trọng nhất của ngành chip AI. Nếu như trước đây, chip bán dẫn chủ yếu phục vụ cho máy tính cá nhân, điện thoại hay thiết bị điện tử tiêu dùng, thì ngày nay, phần lớn giá trị của chip tiên tiến lại nằm trong các trung tâm dữ liệu – nơi vận hành và nuôi dưỡng các hệ thống AI quy mô lớn.
Trong nhiều năm, ngành trung tâm dữ liệu phát triển dựa trên một logic tương đối đơn giản: phần cứng được chuẩn hóa, chip được sản xuất bởi một số ít công ty bán dẫn, và các nhà vận hành hạ tầng chỉ cần mua về, lắp đặt, rồi tối ưu vận hành. Mô hình này từng tạo ra sự ổn định và khả năng mở rộng nhanh chóng cho internet, điện toán đám mây và các dịch vụ số.
Trong vài năm trở lại đây, trí tuệ nhân tạo không còn là một khái niệm mang tính thử nghiệm mà đã bước vào giai đoạn bùng nổ trên quy mô toàn cầu. Từ các mô hình ngôn ngữ lớn, hệ thống nhận diện hình ảnh cho đến các nền tảng phân tích dữ liệu theo thời gian thực, AI đang len lỏi vào mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, phía sau sự phát triển nhanh chóng của AI không chỉ là những thuật toán thông minh, mà còn là một cuộc chạy đua hạ tầng công nghệ chưa từng có, nơi chip bán dẫn và trung tâm dữ liệu đóng vai trò trung tâm.
Trí tuệ nhân tạo đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy sự thay đổi của nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, phía sau những ứng dụng AI thông minh mà người dùng tiếp cận mỗi ngày – từ trợ lý ảo, dịch thuật tự động cho đến phân tích dữ liệu lớn
Các thương vụ hạ tầng trung tâm dữ liệu thường xuyên vượt mốc 10 tỷ USD, thậm chí thương vụ lớn nhất đạt tới 40 tỷ USD. Quy mô “khổng lồ” này đã khiến ngành bảo hiểm rơi vào tình thế “stress”…
Nhiều chuyên gia cho rằng nếu chip bán dẫn được ví như “dầu mỏ của thế kỷ XXI”, thì kỹ sư thiết kế chip chính là những người khai thác mỏ vàng công nghệ mới của thế giới. Trong cuộc đua bán dẫn toàn cầu, quốc gia nào sở hữu đội ngũ kỹ sư chất lượng cao sẽ nắm lợi thế lớn trong chuỗi giá trị công nghệ.
Trong thế kỷ XXI, sức mạnh của một quốc gia không còn chỉ được đo bằng tài nguyên thiên nhiên hay quy mô quân đội. Ngày càng nhiều chuyên gia cho rằng chip bán dẫn mới chính là nền tảng của quyền lực công nghệ và an ninh quốc gia. Từ hệ thống vũ khí hiện đại, trí tuệ nhân tạo quân sự đến hạ tầng an ninh mạng, tất cả đều phụ thuộc vào những con chip nhỏ bé nhưng cực kỳ phức tạp.
