Trong bối cảnh toàn cầu đang chuyển mình mạnh mẽ, dữ liệu không còn dừng lại ở khái niệm kỹ thuật mà đã trở thành động lực tăng trưởng của thế kỷ 21.
Phát biểu bế mạc tại Hội thảo Quốc tế về Kinh tế Dữ liệu với chủ đề “Tư tưởng mới – Chính sách mới – Cơ hội mới” ngày 13/12 tại Hưng Yên, Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dữ liệu quốc gia, nhấn mạnh rằng dữ liệu hiện nay đã trở thành tài nguyên chiến lược, được ví như “dầu mỏ mới” của nền kinh tế.
Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia phát biểu tại hội thảo.
Vì vậy, đối với một quốc gia muốn bứt phá, kinh tế dữ liệu không còn là một lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu. Song để hiện thực hóa khát vọng phát triển trong giai đoạn 10–20 năm tới, Việt Nam buộc phải chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa vào lao động giá rẻ và tài nguyên hữu hạn sang mô hình mới dựa trên tri thức, dữ liệu và công nghệ.
Tuy nhiên, thách thức đặt ra là kỷ nguyên dữ liệu không chờ đợi ai. “Quốc gia nào xây dựng được nền tảng dữ liệu đáng tin cậy sẽ bứt phá, và ngược lại, nếu bỏ lỡ thời điểm này sẽ bị bỏ lại phía sau trong nhiều thập kỷ”, Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương nhấn mạnh.
Để dữ liệu thực sự tạo ra giá trị, các chuyên gia tại hội thảo cho rằng Việt Nam phải có một kiến trúc quản trị thống nhất, bao gồm: dữ liệu gốc tin cậy; chuẩn dữ liệu chung; cơ chế chia sẻ an toàn; hệ thống giám sát và cưỡng chế thực thi; và khung pháp lý hiện đại phù hợp với thông lệ OECD, EU. Trong kiến trúc này, Việt Nam cần một đầu mối quốc gia có năng lực để quản trị toàn bộ hệ sinh thái dữ liệu.
“Không có đầu mối, sẽ không có liên thông. Không có liên thông, sẽ không có kinh tế dữ liệu”, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia nêu quan điểm.
Hiện nay, Bộ Công an đang nỗ lực và từng bước khẳng định vai trò then chốt trong kiến tạo hạ tầng dữ liệu quốc gia thông qua việc xây dựng và vận hành Trung tâm Dữ liệu Quốc gia; bảo đảm an ninh, an toàn, chủ quyền dữ liệu; chuẩn hóa và kết nối dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương; và tạo nền tảng dữ liệu tin cậy để Chính phủ chuyển đổi sang mô hình điều hành dựa trên dữ liệu. Đây không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật mà là nhiệm vụ chiến lược liên quan trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và thịnh vượng quốc gia.
Vì vậy, Bộ Công an đang triển khai nhiều nhiệm vụ quan trọng như: xây dựng Cơ sở Dữ liệu Quốc gia về Dân cư, vận hành Hệ thống định danh điện tử, kết nối Nền tảng chia sẻ dữ liệu quốc gia và đặc biệt là triển khai Trung tâm Dữ liệu Quốc gia. Đây chính là hạ tầng chiến lược quan trọng, là “đường xương sống” của kinh tế dữ liệu Việt Nam.
Song để phát triển nền kinh tế dữ liệu, theo Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương, các ý kiến tại hội thảo cho rằng Việt Nam nên tập trung vào ba nhiệm vụ chiến lược mang tính “mở khóa” cho nền kinh tế dữ liệu.
Thứ nhất là hoàn thiện Khung pháp lý quốc gia, cụ thể là Luật Dữ liệu đã được ban hành. Đây là hành lang pháp lý cần thiết để chuẩn hóa mọi hoạt động liên quan đến dữ liệu.
Thứ hai là xây dựng Khung đo lường Kinh tế Dữ liệu theo chuẩn quốc tế (OECD/EU). Việt Nam cần một hệ thống chỉ tiêu chuẩn hóa để xác định chính xác dữ liệu đóng góp bao nhiêu phần trăm vào GDP, tác động thế nào tới năng suất tổng hợp (TFP) và hiệu quả của các chính sách.
Thứ ba và cũng là bước đi đột phá nhất, là thiết lập Thị trường Dữ liệu Quốc gia. Thị trường này sẽ bao gồm cơ chế định giá, nền tảng giao dịch, bộ tiêu chuẩn kỹ thuật và khung pháp lý cho việc mua bán, chia sẻ dữ liệu. Việc hình thành thị trường dữ liệu sẽ mở ra một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn toàn mới cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.
“Thế giới chỉ bước vào Kỷ nguyên dữ liệu một lần. Việt Nam bước vào Kỷ nguyên dữ liệu với quyết tâm cao nhất. Quốc gia nào nắm bắt đúng thời điểm sẽ đi nhanh hơn trong nhiều thập kỷ. Việt Nam có dân số trẻ, tốc độ số hóa cao, doanh nghiệp năng động, hạ tầng dữ liệu quốc gia đang hình thành và sự quan tâm mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế. Chúng ta hội tụ đầy đủ điều kiện để bứt phá”, Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương nhấn mạnh.
(Nguồn: mst.gov.vn)
Trong cách nhìn truyền thống, trung tâm dữ liệu được đánh giá dựa trên quy mô, tốc độ xử lý và khả năng mở rộng. Càng nhiều máy chủ, càng nhiều tài nguyên, càng có lợi thế. Tuy nhiên, kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành này phải nhìn lại chính nền tảng của mình. Khi nhu cầu tính toán tăng vọt chưa từng có, một biến số tưởng như phụ trợ lại nổi lên chi phối toàn bộ cuộc chơi: điện năng. Và ở trung tâm của bài toán điện năng ấy chính là chip.
Trong làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo trên toàn cầu, một thực tế đang dần trở nên rõ ràng: trung tâm dữ liệu không chỉ là hạ tầng công nghệ, mà đã trở thành thị trường lớn nhất và quan trọng nhất của ngành chip AI. Nếu như trước đây, chip bán dẫn chủ yếu phục vụ cho máy tính cá nhân, điện thoại hay thiết bị điện tử tiêu dùng, thì ngày nay, phần lớn giá trị của chip tiên tiến lại nằm trong các trung tâm dữ liệu – nơi vận hành và nuôi dưỡng các hệ thống AI quy mô lớn.
Trong nhiều năm, ngành trung tâm dữ liệu phát triển dựa trên một logic tương đối đơn giản: phần cứng được chuẩn hóa, chip được sản xuất bởi một số ít công ty bán dẫn, và các nhà vận hành hạ tầng chỉ cần mua về, lắp đặt, rồi tối ưu vận hành. Mô hình này từng tạo ra sự ổn định và khả năng mở rộng nhanh chóng cho internet, điện toán đám mây và các dịch vụ số.
Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà ký quyết định phê duyệt Đề án “Xây dựng Trung tâm dữ liệu, quản lý, giám sát, xử lý vi phạm và điều hành giao thông giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050”.
Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư hạ tầng công nghệ số và trung tâm dữ liệu quy mô lớn tổ chức cuối tuần qua, dưới sự chứng kiến của lãnh đạo UBND TP.HCM cùng hơn 150 đại biểu, G42 và liên danh nhà đầu tư trong nước đã ký thỏa thuận khung hợp tác dài hạn nhằm phát triển hạ tầng trung tâm dữ liệu tại Việt Nam. Tổng quy mô vốn dự kiến lên tới 2 tỷ USD, phản ánh sức hấp dẫn ngày càng lớn của TP.HCM trong vai trò đầu mối hạ tầng số khu vực.
Trong vài năm trở lại đây, trí tuệ nhân tạo không còn là một khái niệm mang tính thử nghiệm mà đã bước vào giai đoạn bùng nổ trên quy mô toàn cầu. Từ các mô hình ngôn ngữ lớn, hệ thống nhận diện hình ảnh cho đến các nền tảng phân tích dữ liệu theo thời gian thực, AI đang len lỏi vào mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, phía sau sự phát triển nhanh chóng của AI không chỉ là những thuật toán thông minh, mà còn là một cuộc chạy đua hạ tầng công nghệ chưa từng có, nơi chip bán dẫn và trung tâm dữ liệu đóng vai trò trung tâm.
Trí tuệ nhân tạo đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy sự thay đổi của nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, phía sau những ứng dụng AI thông minh mà người dùng tiếp cận mỗi ngày – từ trợ lý ảo, dịch thuật tự động cho đến phân tích dữ liệu lớn
Các thương vụ hạ tầng trung tâm dữ liệu thường xuyên vượt mốc 10 tỷ USD, thậm chí thương vụ lớn nhất đạt tới 40 tỷ USD. Quy mô “khổng lồ” này đã khiến ngành bảo hiểm rơi vào tình thế “stress”…
Nhiều chuyên gia cho rằng nếu chip bán dẫn được ví như “dầu mỏ của thế kỷ XXI”, thì kỹ sư thiết kế chip chính là những người khai thác mỏ vàng công nghệ mới của thế giới. Trong cuộc đua bán dẫn toàn cầu, quốc gia nào sở hữu đội ngũ kỹ sư chất lượng cao sẽ nắm lợi thế lớn trong chuỗi giá trị công nghệ.
Trong thế kỷ XXI, sức mạnh của một quốc gia không còn chỉ được đo bằng tài nguyên thiên nhiên hay quy mô quân đội. Ngày càng nhiều chuyên gia cho rằng chip bán dẫn mới chính là nền tảng của quyền lực công nghệ và an ninh quốc gia. Từ hệ thống vũ khí hiện đại, trí tuệ nhân tạo quân sự đến hạ tầng an ninh mạng, tất cả đều phụ thuộc vào những con chip nhỏ bé nhưng cực kỳ phức tạp.
