Việc các tập đoàn công nghệ toàn cầu ồ ạt xây dựng trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những hệ lụy lớn đối với thị trường bán dẫn, trong đó đáng chú ý nhất là tình trạng thiếu hụt chip nhớ.
Tình trạng khan hiếm chip nhiều khả năng sẽ kéo dài ít nhất đến năm 2027
Theo đó, xu hướng này có thể khiến giá các thiết bị điện tử tiêu dùng như điện thoại thông minh, máy tính và đồ gia dụng tăng mạnh trong năm 2026, với mức tăng dự báo lên tới 20%.
Các nhà phân tích cho biết nhu cầu bùng nổ đối với AI đã làm mất cân đối nghiêm trọng chuỗi cung ứng chất bán dẫn. Chip nhớ, đặc biệt là bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên động (DRAM), đang trở thành “điểm nghẽn” khi các nhà sản xuất ưu tiên nguồn lực cho các dòng chip cao cấp phục vụ trung tâm dữ liệu và máy chủ AI, thay vì các loại chip phổ thông dùng trong thiết bị điện tử tiêu dùng.
Cảnh báo về làn sóng tăng giá đã được nhiều nhà sản xuất lớn đưa ra. Dell, Lenovo, Raspberry Pi hay Xiaomi đều thừa nhận tình trạng thiếu chip đang tạo áp lực chi phí ngày càng lớn. Các nhà phân tích dự báo giá thiết bị điện tử có thể tăng từ 5% đến 20% trong năm tới, tùy từng phân khúc và mức độ phụ thuộc vào chip nhớ.
Giám đốc điều hành Dell Technologies – Jeff Clarke cho biết trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh hồi tháng 11/2025 rằng công ty chưa từng chứng kiến “tốc độ tăng chi phí nhanh đến như vậy” trong nhiều năm qua, đồng thời khẳng định phần chi phí này sớm muộn cũng sẽ được chuyển sang người tiêu dùng. Raspberry Pi, nhà sản xuất máy tính cá nhân của Anh, cũng gọi áp lực chi phí hiện tại là đau đớn sau khi buộc phải tăng giá sản phẩm vào tháng 12/2025. Trong khi đó, Lenovo đã chủ động tích trữ chip nhớ và linh kiện quan trọng để giảm thiểu rủi ro đứt gãy nguồn cung.
Nguyên nhân cốt lõi đến từ cuộc chạy đua xây dựng trung tâm dữ liệu AI trên toàn cầu. Các mô hình AI ngày càng lớn đòi hỏi lượng chip nhớ băng thông cao (HBM) khổng lồ, khiến các nhà sản xuất bán dẫn tập trung công suất cho phân khúc này. Điều đó vô hình trung làm suy giảm nguồn cung DRAM tiêu chuẩn, loại chip được sử dụng phổ biến trong máy tính, ô tô và nhiều thiết bị điện tử khác.
Hệ quả là giá chip nhớ leo thang nhanh chóng. Công ty nghiên cứu thị trường TrendForce dự báo giá DRAM trung bình, bao gồm cả HBM, tăng từ 50–55% trong quý IV/2025 so với quý trước. Samsung và SK hynix, hai “ông lớn” kiểm soát hơn 70% thị trường DRAM toàn cầu, cho biết đơn đặt hàng cho năm 2026 đã vượt quá công suất sản xuất. Riêng Samsung đã tăng giá một số dòng chip nhớ tới 60% trong thời gian gần đây.
Áp lực này đang lan dần sang người tiêu dùng cuối. Ông Kim Jae-june của Samsung, theo đánh giá của Macquarie, dự báo giá thiết bị điện tử có thể tăng từ 10–20% trong năm 2026. Trong khi đó, ông Changwon Chung, đồng Trưởng bộ phận Nghiên cứu Cổ phiếu châu Á – Thái Bình Dương của Nomura, cho rằng mức tăng có thể thấp hơn, khoảng 5%, nếu các hãng nỗ lực tiết giảm chi phí ở những khâu khác.
Tuy nhiên, theo ông Greg Roh, nhà phân tích tại Hyundai Motor Securities, các nhà sản xuất điện tử tiêu dùng gần như không còn lựa chọn nào khác. Các tập đoàn điện toán đám mây như Amazon và Google đang ký các hợp đồng dài hạn với nhà sản xuất chip để đảm bảo nguồn DRAM cho máy chủ AI, khiến phần nguồn cung còn lại cho thị trường tiêu dùng ngày càng bị thu hẹp.
Dữ liệu từ Morgan Stanley cho thấy quy mô đầu tư vào AI đang tăng với tốc độ chóng mặt. Các công ty công nghệ lớn của Mỹ dự kiến chi 620 tỷ USD cho hạ tầng AI trong năm 2026, tăng mạnh so với mức 470 tỷ USD của năm 2025. Tổng chi tiêu toàn cầu cho trung tâm dữ liệu AI và phần cứng liên quan có thể đạt 2,9 nghìn tỷ USD vào năm 2028.
Theo nhà phân tích bán dẫn Peter Lee của Citigroup, tình trạng khan hiếm chip nhiều khả năng sẽ kéo dài ít nhất đến năm 2027, khi chưa có thêm năng lực sản xuất mới được đưa vào vận hành. Ông cảnh báo việc tích trữ chip sẽ còn nghiêm trọng hơn trong năm 2026, tiếp tục đẩy mặt bằng giá thiết bị điện tử lên cao và tạo thêm sức ép cho người tiêu dùng toàn cầu.
(Nguồn: baomoi.com)
Trong cách nhìn truyền thống, trung tâm dữ liệu được đánh giá dựa trên quy mô, tốc độ xử lý và khả năng mở rộng. Càng nhiều máy chủ, càng nhiều tài nguyên, càng có lợi thế. Tuy nhiên, kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành này phải nhìn lại chính nền tảng của mình. Khi nhu cầu tính toán tăng vọt chưa từng có, một biến số tưởng như phụ trợ lại nổi lên chi phối toàn bộ cuộc chơi: điện năng. Và ở trung tâm của bài toán điện năng ấy chính là chip.
Trong làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo trên toàn cầu, một thực tế đang dần trở nên rõ ràng: trung tâm dữ liệu không chỉ là hạ tầng công nghệ, mà đã trở thành thị trường lớn nhất và quan trọng nhất của ngành chip AI. Nếu như trước đây, chip bán dẫn chủ yếu phục vụ cho máy tính cá nhân, điện thoại hay thiết bị điện tử tiêu dùng, thì ngày nay, phần lớn giá trị của chip tiên tiến lại nằm trong các trung tâm dữ liệu – nơi vận hành và nuôi dưỡng các hệ thống AI quy mô lớn.
Trong nhiều năm, ngành trung tâm dữ liệu phát triển dựa trên một logic tương đối đơn giản: phần cứng được chuẩn hóa, chip được sản xuất bởi một số ít công ty bán dẫn, và các nhà vận hành hạ tầng chỉ cần mua về, lắp đặt, rồi tối ưu vận hành. Mô hình này từng tạo ra sự ổn định và khả năng mở rộng nhanh chóng cho internet, điện toán đám mây và các dịch vụ số.
Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà ký quyết định phê duyệt Đề án “Xây dựng Trung tâm dữ liệu, quản lý, giám sát, xử lý vi phạm và điều hành giao thông giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050”.
Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư hạ tầng công nghệ số và trung tâm dữ liệu quy mô lớn tổ chức cuối tuần qua, dưới sự chứng kiến của lãnh đạo UBND TP.HCM cùng hơn 150 đại biểu, G42 và liên danh nhà đầu tư trong nước đã ký thỏa thuận khung hợp tác dài hạn nhằm phát triển hạ tầng trung tâm dữ liệu tại Việt Nam. Tổng quy mô vốn dự kiến lên tới 2 tỷ USD, phản ánh sức hấp dẫn ngày càng lớn của TP.HCM trong vai trò đầu mối hạ tầng số khu vực.
Trong vài năm trở lại đây, trí tuệ nhân tạo không còn là một khái niệm mang tính thử nghiệm mà đã bước vào giai đoạn bùng nổ trên quy mô toàn cầu. Từ các mô hình ngôn ngữ lớn, hệ thống nhận diện hình ảnh cho đến các nền tảng phân tích dữ liệu theo thời gian thực, AI đang len lỏi vào mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, phía sau sự phát triển nhanh chóng của AI không chỉ là những thuật toán thông minh, mà còn là một cuộc chạy đua hạ tầng công nghệ chưa từng có, nơi chip bán dẫn và trung tâm dữ liệu đóng vai trò trung tâm.
Trí tuệ nhân tạo đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy sự thay đổi của nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, phía sau những ứng dụng AI thông minh mà người dùng tiếp cận mỗi ngày – từ trợ lý ảo, dịch thuật tự động cho đến phân tích dữ liệu lớn
Các thương vụ hạ tầng trung tâm dữ liệu thường xuyên vượt mốc 10 tỷ USD, thậm chí thương vụ lớn nhất đạt tới 40 tỷ USD. Quy mô “khổng lồ” này đã khiến ngành bảo hiểm rơi vào tình thế “stress”…
Nhiều chuyên gia cho rằng nếu chip bán dẫn được ví như “dầu mỏ của thế kỷ XXI”, thì kỹ sư thiết kế chip chính là những người khai thác mỏ vàng công nghệ mới của thế giới. Trong cuộc đua bán dẫn toàn cầu, quốc gia nào sở hữu đội ngũ kỹ sư chất lượng cao sẽ nắm lợi thế lớn trong chuỗi giá trị công nghệ.
Trong thế kỷ XXI, sức mạnh của một quốc gia không còn chỉ được đo bằng tài nguyên thiên nhiên hay quy mô quân đội. Ngày càng nhiều chuyên gia cho rằng chip bán dẫn mới chính là nền tảng của quyền lực công nghệ và an ninh quốc gia. Từ hệ thống vũ khí hiện đại, trí tuệ nhân tạo quân sự đến hạ tầng an ninh mạng, tất cả đều phụ thuộc vào những con chip nhỏ bé nhưng cực kỳ phức tạp.
